Kominki od lat budzą sporo emocji. Podczas gdy dla jednych są źródłem nastrojowego ciepła, dla innych niepotrzebnym emitorem dymu, a dodatkowo przeszkodą w uzyskaniu dotacji na nowoczesne i ekologiczne źródła ogrzewania. Nic więc dziwnego, że właściciele domów wyposażonych w kominki coraz częściej pytają: czy mamy szansę otrzymać dofinansowanie na modernizację ogrzewania, jeśli w budynku znajduje się kominek? Odpowiedź nie jest jednoznaczna – wiele zależy od rodzaju kominka, jego funkcji, parametrów technicznych oraz… tego, czy jest on zgłoszony jako główne, czy jedynie rekreacyjne źródło ciepła. W tym artykule wyjaśniamy wszystkie zasady dofinansowania Czyste Powietrze, zgodne z najnowszymi regulacjami programu. 

1. Kominki a programy dofinansowań – jak wygląda sytuacja?

Warto zacząć od najważniejszej zasady:

Dotacje nigdy nie były i nie są przeznaczone “na kominek”. Nie ma żadnego programu rządowego, który dopłaca do zakupu kominka, wkładu kominkowego, piecyka na drewno czy urządzeń typu „koza”. Dofinansowania koncentrują się wyłącznie na poprawie efektywności energetycznej domu i ograniczeniu emisji zanieczyszczeń.

Fundusz Ochrony Środowiska wprost zaznaczył, że nie zamierza finansować kominków jako urządzeń grzewczych, nawet jeśli są zgodne z Ecodesign. [1] Wynika to z faktu, że programy dotacyjne mają służyć ograniczeniu emisji zanieczyszczeń, a kominki (mimo że nowoczesne i dużo czystsze niż dawniej) wciąż nie są bezemisyjnym źródłem ogrzewania.

Jak kominek wpływa na ocenę domu w programach?

To zależy od tego:

• czy kominek jest zgłoszony jako główne źródło ciepła,
• czy spełnia normy Ecodesign,
• czy posiada rozprowadzenie ciepła,
• czy pełni funkcję rekreacyjną, czy ogrzewania.

Kominek nie musi blokować dotacji, ale w pewnych przypadkach może wymagać modernizacji lub nawet likwidacji, aby było uzyskanie dofinansowania było możliwe.

2. Kominek jako źródło ciepła – kiedy jest brany pod uwagę w dofinansowaniach?

2.1 Kominek jako ogrzewanie dodatkowe

W zdecydowanej większości domów kominek jest wykorzystywany okazjonalnie: na weekend, dla stworzenia nastroju, w przejściowych temperaturach. W takiej sytuacji jest traktowany jako urządzenie rekreacyjne, które nie odgrywa realnej roli w systemie ogrzewania domu. Jeśli spełnia wymagania Ecodesign i nie ma rozprowadzenia ciepła, najczęściej nie wpływa on na możliwość otrzymania dotacji. 

W takim przypadku:

• można otrzymać dotacje na nowe, główne źródło ciepła (np. pompę ciepła),
• kominek można zwykle zostawić, o ile spełnia wymogi Ecodesign i nie ma rozprowadzenia ciepła.

2.2 Kominek z płaszczem wodnym jako część instalacji CO

Sytuacja zmienia się diametralnie, gdy kominek jest konstrukcyjnie powiązany z systemem ogrzewania domu. Kominki z płaszczem wodnym współpracują z instalacją CO, a kominki z DGP dostarczają ciepłe powietrze do kilku pomieszczeń, co czyni je funkcjonalnym źródłem ogrzewania. Program Czyste Powietrze uznaje takie kominki za źródła ciepła, podobnie jak kotły czy piece. 

Wtedy:

• nie ma dotacji na modernizację kominka,
• aby uzyskać wsparcie na nowe główne źródło ciepła, kominek często trzeba zlikwidować lub trwale wyłączyć z użytkowania.

Wyjątkiem są nowoczesne kominki zgodne z Ecodesign, ale i tu ich rola nie może być dominująca w ogrzewaniu domu.

3. Normy i wymogi – kiedy kominek spełnia warunki programów?

3.1 Ecodesign (Ekoprojekt) – kluczowy wymóg

Nowa odsłona programu Czyste Powietrze dopuszcza pozostawienie w budynku kominka tylko wtedy, gdy spełnia on normy Ecodesign. Chodzi tu o dopuszczalne poziomy emisji pyłów, tlenku węgla oraz o odpowiednią sprawność energetyczną urządzenia. Kominki starego typu, szczególnie te sprzed 2010 roku, zazwyczaj nie spełniają tych restrykcyjnych wymogów i wymagają modernizacji lub likwidacji.

Dotacji nie dostaniesz, jeśli w domu znajduje się:

• kominek starego typu,
• wkład bez certyfikatu,
• urządzenie o niskiej sprawności i wysokiej emisji pyłów.

3.2 Klasa emisji i sprawność urządzenia

Urządzenia zgodne z standardem Ecodesign emitują nawet kilkadziesiąt razy mniej pyłów niż stare kominki, a jednocześnie produkują więcej ciepła z tej samej ilości drewna. Z punktu widzenia programu dotacyjnego oznacza to jedno: nowoczesny kominek jest urządzeniem akceptowalnym, o ile ma status rekreacyjny, czyli nie jest traktowany jako podstawowe ogrzewanie.

Nowoczesne kominki zgodne z Ecodesign:

• emitują nawet 80% mniej pyłów niż stare urządzenia,
• są bardziej wydajne,
• pozwalają pozostawić kominek do celów rekreacyjnych w programie Czyste Powietrze.

3.3 Co z kominkami starego typu?

Stary kominek, szczególnie jeśli był traktowany jako jedno z głównych źródeł ogrzewania, będzie blokował możliwość uzyskania dopłaty. Program wymaga w takim przypadku jego trwałego wyłączenia z użytkowania, wraz z potwierdzeniem tego faktu przez mistrza kominiarskiego. Dopiero wtedy można ubiegać się o finansowanie nowego źródła ciepła.

To wymóg nie tylko programu dotacyjnego, lecz również przepisów budowlanych (§132 ust. 1 rozporządzenia WT).

4. Czy posiadanie kominka wyklucza możliwość otrzymania dotacji?

Nie. Sam fakt posiadania kominka nie pozbawia nikogo prawa do dotacji. Kluczowe jest to, w jakiej formie kominek funkcjonuje.

Kiedy kominek nie stanowi problemu?

• gdy jest wykorzystywany rekreacyjnie,
• gdy nie posiada rozprowadzenia ciepła,
• gdy spełnia wymagania Ecodesign,
• gdy nie jest jedynym źródłem ciepła w domu.

Takie kominki mogą pozostać w budynku, nawet jeśli wymieniasz główne ogrzewanie.

Kiedy kominek wymaga modernizacji lub likwidacji?

• gdy jest jedynym źródłem ciepła,
• gdy współpracuje z instalacją CO,
• gdy ma rozprowadzenie ciepła na kilka pomieszczeń,
• gdy jest starego typu.

W takich przypadkach, aby dostać dotację, kominek trzeba często:

• wymienić na urządzenie spełniające Ecodesign,
• albo trwale wyłączyć z użytkowania (protokołem kominiarskim).
  

5. Jakie dopłaty mogą dotyczyć właścicieli kominków?

Najważniejsze jest to, że dotacje nie dotyczą kominka jako urządzenia, ale pozostałych elementów modernizacji budynku. Właściciele domów z kominkiem mogą więc otrzymać dopłaty w ramach programu Czyste Powietrze, Ulgi termomodernizacyjnej lub programów lokalnych.

5.1 Dofinansowanie w programie Czyste Powietrze

Właściciele domów z kominkami w programie Czyste Powietrze mogą ubiegać się o:

• wymianę głównego źródła ogrzewania,
• ocieplenie domu,
• wymianę okien i drzwi,
• montaż wentylacji z odzyskiem ciepła.

Warunek: kominek nie może być efektywnym źródłem ciepła w rozumieniu programu, jeśli chcesz otrzymać dopłatę na nowe ogrzewanie. Dokładna kwota uzależniona jest jednak od kryterium dochodowego, zapotrzebowania na energię użytkową do ogrzania budynku, zakresu prac i rodzaju zamontowanych urządzeń. Kwotę tę możemy wstępnie oszacować, dzięki dostępnym online kalkulatorom Czystego Powietrza.  

5.2 Ulga termomodernizacyjna (odliczenie w PIT)

Kominki nadal nie są objęte ulgą, ale właściciel domu z kominkiem może odliczyć do 53 tys. złotych kosztów związanych z:

• ociepleniem przegród,
• montażem instalacji grzewczej,
• zakupem pompy ciepła,
• wymianą okien, drzwi, bram,
• wykonaniem audytu energetycznego.

5.3 Lokalne programy wymiany urządzeń grzewczych

W niektórych gminach funkcjonują programy wymiany kominków na bardziej ekologiczne, ale nie są to programy ogólnopolskie. Zakres i wysokość dopłat zależą od decyzji lokalnego samorządu.

6. W jakich sytuacjach modernizacja kominka podnosi szansę na dotację?

Nowy, ekologiczny kominek może pomóc w uzyskaniu dotacji, choć dotacja nie obejmuje bezpośrednio urządzenia. Modernizacja podnosi szanse wtedy, gdy kominek:

• musi zostać wyłączony z użytkowania, a inwestor nie chce z niego rezygnować,
• jest starym, wysokoemisyjnym urządzeniem,
• ma rozprowadzenie ciepła, które należy odłączyć, aby zachować status rekreacyjny.

W takich przypadkach wymiana wkładu na zgodny z Ecodesign sprawia, że wniosek o dotację na inne elementy modernizacji nie zostanie odrzucony.

7. Jak przygotować się do złożenia wniosku?

W przypadku posiadania kominka najważniejsze jest, aby zweryfikować jego status na etapie przygotowań. Warto sprawdzić:

• rok produkcji i dokumenty urządzenia,
• zgodność z normami Ecodesign,
• sposób podłączenia (czy jest DGP, czy płaszcz wodny),
• czy kominek był wpisany jako źródło ciepła w charakterystyce energetycznej.
  

Jeśli kominek wymaga wyłączenia, potrzebny jest protokół kominiarski potwierdzający trwałe wyłączenie z użytkowania. W przypadku pozostawienia kominka rekreacyjnego dokumenty potwierdzające zgodność z normami są niezbędne do akceptacji wniosku.

8. Najczęstsze błędy właścicieli kominków przy ubieganiu się o dotację

Najczęściej spotykane pomyłki to:

• traktowanie kominka jako ogrzewania głównego, mimo że formalnie nie spełnia wymogów technicznych,
• brak dokumentów potwierdzających zgodność z Ecodesign,
• rozpoczęcie modernizacji przed złożeniem wniosku,
• nieuwzględnienie w projekcie faktu, że kominek ma DGP, co zmienia jego status w programie.

Każdy z tych błędów może skutkować odrzuceniem wniosku lub koniecznością przeprowadzenia dodatkowych formalności.

9. Przykładowe scenariusze – kiedy dotacja jest możliwa, a kiedy nie?

9.1 Dom z kominkiem rekreacyjnym + wymiana kotła → możliwe

Jeśli kominek spełnia Ecodesign i nie ma DGP – możesz otrzymać pełną dotację.

9.2 Dom ogrzewany wyłącznie kominkiem starego typu → konieczna modernizacja

Kominek musi zostać:

• zmodernizowany,
• lub trwale wyłączony,
• lub zlikwidowany.

Dopiero po tym kroku można wnioskować o nowe źródło ciepła.

9.3 Dom z nowym wkładem Ecodesign → pełna zgodność

Taki kominek nie wpływa negatywnie na ocenę wniosku.

10. Podsumowanie – co musi spełnić właściciel kominka, aby dostać dotację?

Aby kominek nie blokował dotacji, musi:

• być wykorzystywany rekreacyjnie,
• nie posiadać rozprowadzenia ciepła na cały dom,
• spełniać wymagania Ecodesign,
• nie być zgłoszony jako główne źródło ciepła.

Najprostsza ścieżka działania to:

1. Sprawdzić typ i parametry kominka.
2. Zdecydować, czy pozostaje on jako rekreacyjny, czy wymaga wyłączenia.
3. Złożyć wniosek o dotacje na źródło ciepła i termomodernizację.
4. Przestrzegać zasady: najpierw wniosek, później prace.

Źródła:

https://termomodernizacja.pl/kompromis-kominkowy-w-programie-czyste-powietrze-czy-branza-postulowala-o-dotacje-na-kominki/